Diogenes aan zee

Verschenen in: Eigentijd
Auteur: Bart Vervaeck
Atte Jongstra, Aan open zee, De Arbeiderspers, Amsterdam, 2016.


Axel Borg is een schrijver met een probleem. Hij wil nu eindelijk ‘het Werk’ voltooien dat van hem een groot auteur zou maken. Daarom trekt hij zich net voor de winter terug op een Deens eiland in de Oostzee. Op pagina 111 van Jongstra’s nieuwe roman Aan open zee maakt Borg een balans op:

Bij elk boek opnieuw was er een omslagpunt, zo tegen bladzij tachtig. Als het verhaal dan nog liep, dan zou het slagen. Het kritieke stadium was hij intussen genaderd. Maar precies toen het Werk ten gunste van zijn maker leek te kantelen, had hij gevoel gekregen dat er iets miste. Had hij wel greep op zijn personages? Deugde het decor waarin ze rondliepen, klopten handelingen met motieven ... Waren er eigenlijk wel motieven?

Borg reikt zijn lezer hier de drie pijlers van zijn Werk aan: decor, personages en motieven. Hoe sterk zijn die pijlers en hoe geslaagd is zijn werk? De lezer van Aan open zee heeft op dat moment al een duidelijk idee over het succes van Borg – tenminste, deze lezer kon het boek niet wegleggen, en aangezien 270 pagina’s te veel zijn om in een dag te verwerken, werd dat een onrustige nacht. Maar pas aan het eind wordt duidelijk hoe de literaire drievuldigheid van Borg werkt.

Decor

Christiansø en Frederiksø zijn twee kleine eilanden van de Ertholmene-archipel ten noordoosten van Denemarken. Ze worden verbonden door een voetgangersbrug en als er geen toeristen zijn – zo ongeveer vanaf oktober, de maand waarin Borg arriveert – zijn er minder dan honderd inwoners. De ‘lage noordoostenpunt van Christiansø’ heet ‘Verdens Ende, het einde van de wereld’. De symboliek van het decor is duidelijk: Axel Borg ontvlucht de wereld en de mensen om zijn ultieme boek te schrijven. Hij verkiest het boek boven de wereld. De hotelhouder zegt hem dat hij de enige gast is, ‘alle rust om te werken. Schrijvers hebben dat toch graag?’ Waarop Axel antwoordt: ‘Ja, wij zijn niet van de gezelligheid.’

 

Het vervolg van deze tekst lees je in de bovenstaande pdf.